Senetle İspat Zorunluluğu (HMK m.200-203)
Mandatory Proof by Deed/Written Instrument (Code of Civil Procedure, arts. 200-203)
Belirli bir parasal değeri aşan hukuki işlemlerin kural olarak senetle (yazılı belgeyle) ispatı gerekir. Bu kuralın istisnaları, delil başlangıcı ve yemin delili uygulamada büyük önem taşır.
Senetle İspat Zorunluluğu (m.200)
Demek ki sınırın altındaki işlemler tanıkla ispatlanabilir; sınırın üzerindeki işlemlerde ise kural senetle ispattır. Karşı taraf açıkça muvafakat ederse tanık dinlenmesi mümkündür.
Delil Başlangıcı (m.202)
Delil başlangıcı, tek başına ispata yetmeyen ancak işlemi olası kılan ve karşı taraftan sâdır olmuş bir belgedir. Varlığı hâlinde, senetle ispat zorunluluğuna rağmen tanık dinlenebilir.
Senetle İspat Zorunluluğunun İstisnaları (m.203)
Aşağıdaki hâllerde, parasal sınır aşılsa dahi tanık dinlenebilir:
Yemin Delili
Yemin, bir vakıanın doğruluğu hakkında tarafın kanunda gösterilen usule uygun olarak yaptığı, kesin delil niteliğindeki açıklamadır. Yemine, çekişmeli vakıa bakımından ispat yükü kendisine düşen taraf başvurabilir; hâkim re'sen yemine başvuramaz. Yemin deliline dayanan tarafın, bunu dilekçeler aşamasında ilgili vakıa için belirtmesi ve usulüne uygun olarak karşı tarafa yemin teklif etmesi gerekir (HMK m.119/1-f; m.227 vd.).
Taraf, çekişmeli vakıa için yemin dışında başka delillere de dayanmışsa, mahkeme önce bu delilleri inceler; ispat yükü kendisine düşen tarafın vakıayı aydınlatamadığı kanaatine varırsa, bu taraf diğer tarafa yemin teklif edebilir. Diğer delillerle vakıa aydınlatılmışsa yemine başvurmaya gerek kalmaz.
As a rule, legal transactions exceeding a certain monetary value must be proven by a deed (a written instrument). The exceptions to this rule, prima facie written evidence, and evidence by oath carry great importance in practice.
Mandatory Proof by Written Instrument (art. 200)
Accordingly, transactions below the threshold may be proven by witness testimony, whereas for transactions above the threshold the rule is proof by written instrument. If the opposing party expressly consents, witnesses may be heard.
Prima Facie Written Evidence (art. 202)
Prima facie written evidence is a document that, while insufficient on its own to prove the matter, renders the transaction probable and originates from the opposing party. Where it exists, witnesses may be heard notwithstanding the requirement of proof by written instrument.
Exceptions to the Requirement of Proof by Written Instrument (art. 203)
In the following cases, witnesses may be heard even if the monetary threshold is exceeded:
Evidence by Oath
The oath is a declaration of conclusive evidentiary value made by a party, in accordance with the procedure prescribed by law, as to the truth of a fact. Recourse to the oath may be had by the party bearing the burden of proof with respect to the disputed fact; the judge may not resort to the oath ex officio. A party relying on evidence by oath must indicate this for the relevant fact at the pleadings stage and duly tender the oath to the opposing party (Code of Civil Procedure art. 119/1-f; arts. 227 et seq.).
If, for the disputed fact, the party has also relied on evidence other than the oath, the court first examines that evidence; if it concludes that the party bearing the burden of proof has failed to establish the fact, that party may tender the oath to the other party. If the fact has been established by the other evidence, there is no need to resort to the oath.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut durumunuz bakımından avukatlık hizmeti yerine geçmez.
This article is for general legal information only and does not substitute for legal counsel on your specific situation.